Neema

Onkruid op rijen, met bananenbomen erin geplant

Neema is druk bezig op haar akkers. De mais van het eerste seizoen is bijna rijp om te worden geoogst.  De welig tierende onkruiden en struikjes heeft ze gemaaid en op rijen gelegd. Een enorm karwei! Ze is er dagen mee bezig geweest maar nu heeft ze ook wat! Namelijk: vruchtbare grond. De onkruidresten worden niet verbrand. In de vruchtbare rijen heeft ze bananenstekken geplant. Tussen de rijen in gaat ze mais en soja zaaien en op een ander stuk rijst. Uiteraard zonder te ploegen. In haar maisveld heeft ze ook al een groenbemester gezaaid. De mais en cassave zijn van goede kwaliteit en ziektevrij. Kortom alle 4 pijlers worden toegepast. Neema is vanaf het begin enthousiast over de 4Pijlers methode. Al drie jaar is ze een van de trainers voor de 4Pijlers in Lanza. Ze is een van de weinige vrouwelijke trainers en we zijn heel blij met haar.

Haar man Meshac is niet zo’n landbouwer. Hij is meer een handelaar en in het droge seizoen verzamelt hij wilde peper in het bos. Dat heeft hem dit jaar een tweedehands brommer opgeleverd. Hij gaat met de brommer naar de markt, 18 km verderop om producten te verkopen. Ook verdient het gezin een zakcentje bij met een molen op een benzinemotortje, waar de dorpelingen hun cassave en mais laten malen. Neema en Meshac hebben zes kinderen in leven en twee kinderen die als baby zijn overleden. Hun oudste dochter, Claudine is 16 en al van school af, de oudste zoon, Sage is 13 jaar en gaat volgend jaar naar de middelbare school. Ik vraag aan Sage wat zijn droom is voor de toekomst. Ik wil graag in de bouw, zegt hij. Veel jongens dromen ervan om timmerman of metselaar te worden. In Lanza en omgeving valt er nog heel wat te verbeteren aan de kwaliteit van de woningen, werk genoeg dus. Na Sage komen nog Ribe, Noëla, Clémence en Sifa. De kinderen poseren graag voor de foto.

Neema met haar jongste vier kinderen, van links naar rechts: Sifa, Clémence, Ribe en Noëla 

Neema en Meshac met hun oudste drie: Claudine, Sage en Ribe.

Naast haar werk op de akkers is Neema zeer actief in de kerk. Ze zit in het zangteam, in het gebedsteam en verder ze is directrice van de zondagschool en adviseur voor het jeugdwerk. Meshac is gitarist in het muziekteam en jeugdleider. Dit gezin is een voorbeeld voor velen met een spilfunctie is de kerkelijke gemeente.

Meshac repareert de maismolen

Wat is het voordeel van de 4Pijlers voor Neema en haar gezin? Ik dank God iedere dag voor de 4 Pijlers, zegt ze. Allereerst is het werk een stuk lichter geworden omdat ze niet meer hoeft te ploegen. Met de oude methode moesten ze hard zwoegen met de landbouwhak om een klein stukje land te bewerken. De opbrengst was net genoeg om van te eten maar er bleef niets over voor de verkoop. Nu kan ze meer oppervlakte bewerken, ruim 1 hectare en houdt ze ook producten over om te verkopen. Als dank krijg ik twee verse maiskolven mee om zo op te eten. Heerlijk!

Ik vraag Neema wat haar dromen zijn voor de toekomst. Ze wil graag al haar kinderen een goede opleiding laten volgen. En, als er geld genoeg is, gaan ze een huis bouwen met een dak van golfplaten. Misschien de eerste klus voor Sage?

.

Vroege regens

Termieten

Het is 6 uur in de ochtend. Ik hoor enthousiaste kinderstemmen vlakbij ons huis. Sommige mensen komen vroeg langs, maar dit is wel wat extreem. Wat is er aan de hand? Er lopen allemaal kinderen met een kopje in hun hand. Ze duiken steeds op de grond, pakken iets en stoppen het in hun kopje. Wat zoeken ze? Het zijn termieten! Na een lange droge tijd is de eerste regen gevallen. Daarna komen de termieten massaal uit hun holletjes. In een paar uur vliegen ze zich dood en vallen ergens neer. De kinderen zoeken ze op, eten er een paar rauw op en de rest geven ze aan hun moeder. Die roostert ze op een vuurtje. Een lekker hapje! Anderen maken er een puree van, een soort termietenburger, zeg maar. Ook wij krijgen zo’n burger aangeboden en eten hem met smaak op, heerlijk!

Voor de regen
Voordat we kunnen zaaien, moeten de akkers worden voorbereid. We beginnen hier op tijd mee. Na de oogst blijven de onkruiden en groebemesters staan. Die groeien hoog op en verdorren verder in de droge tijd. We maaien dit af met kapmessen, het is taai spul. Dit gebeurt in de maanden januari en februari. Het opgedroogde onkruid en de groembemesters worden op rijen gelegd, het verteert verder en dient als organische mest voor het land. Begin maart valt er een enkele regenbui Nu komt het onkruid tussen de banen op. Dit onkruid wordt zo nodig behandeld met onkruidbestrijders. Als er groenbemesters staan, is dit niet meer nodig. Nu kan er direct in deze grond gezaaid worden.

Tussen de rijen zonder groenbemesters komt klein onkruid weer op
Gemaaide groenbemester ligt op rijen, daartussenin wordt direct gezaaid

Zaaien

Het is begin maart en de regens zijn gevallen, eerst een keer, we beginnen alvast een klein stukje in te zaaien: boontjes en pinda’s. Dan is het weer bijna twee weken droog. Het wordt spannend, gaan ze het redden? Gelukkig, doordat de grond goed bedekt en niet geploegd is, houdt de grond het vocht goed vast, ze overleven het! En daarna zet de regen door, bijna iedere dag. Nu moeten we snel zaaien, want over een week vertrekken we al naar Nederland. Er komen hele groepen tieners, tienermoeders en anderen die graag een zakcentje willen verdienen.

Ze mogen allemaal aan de bak: bonen, soja, pinda’s worden nu allemaal gezaaid. Het is een gezellige drukte op de akkers. De baby’s gaan gewoon mee op de rug van hun moeder. Een groep hakt plantgaatjes, anderen gooien de zaadjes erin en maken de gaatjes met hun voet weer dicht. Zo schiet het lekker op

Eyobo

Eyobo, in het Nederlands Job, is bezig met het inzaaien van mais. Hij heeft vroeger veel gewerkt als goudgraver en is beresterk. Hij kan in zijn eentje een heel maisveld aan. Hij heeft ook de meeste akkers voor ons afgemaaid. Hij is na het goud zoeken teruggekomen in Lanza, zijn geboortestreek. Zijn vrouw is overleden en nu staat hij er alleen voor. Hij heeft een zoon, die nog bij familie woont. Eyobo werkt hard zodat hij het schoolgeld voor zijn zoon kan betalen. Eyobo bouwt nu zijn eigen huis en wil zijn zoon terughalen naar Lanza. Dit jaar wil hij ook voor zichzelf met de 4Pijlers landbouwmethode beginnen. Door het werken op onze akkers ziet hij de grote voordelen van deze methode: minder werk voor een groter oppervlakte en meer opbrengsten. We bidden dat Eyobo een goede toekomst mag hebben in Lanza met zijn zoon.

Tienermoeders

Christine

Christine is zeventien als ze moeder wordt. Ik ken haar als een vrolijke, slimme meid. In de derde klas van de middelbare school is ze zwanger. En de vader? Hij is een bouwvakker uit Durba, een grote stad in de buurt. Maandenlang zijn hier bouwvakkers om een kantoor voor de Dhongo chef te bouwen. De man uit de stad ziet een aardig Dhongo meisje en de rest laat zich raden. Als de zwangerschap zichtbaar wordt, verlaat Christine de school en vertrekt met haar nieuwe vriend naar de stad. Ze woont daar een poosje met hem samen en bevalt van haar kind. Na een paar maanden komt Christine met haar zoontje naar huis. Ze trekt weer bij haar moeder in. Waarom blijft ze niet bij haar vriend? Wil ze niet terug naar de stad? Misschien wel, misschien niet. Haar vriend moet eerst een betere woning zoeken. Het blijft wat vaag.

Om in haar levensonderhoud te voorzien, helpt Christine haar moeder op het veld en bij het produceren van palmolie. Haar moeder, Bitamie, runt een palmolie-pers. Ook Christine werkt regelmatig bij de pers en verdient daar wat mee. Verder stuurt haar vriend af en toe wat geld voor hun zoontje, Timothé. Wat is Christines droom voor de toekomst? “Ik had graag een medische opleiding willen doen. Maar dat wordt nu wat moeilijk met een kind. Misschien kan mijn moeder later op Timothé passen, dan zou ik verder willen leren.” Voorlopig heeft Christine nog zelf de zorg voor haar zoontje. Het is een alleraardigst ventje, net een jaar oud. Christine is zichtbaar blij met het kereltje en kleedt hem aan in mooie stadse kleertjes. Een trotse moeder.

Neema

Christines oudere zus, Neema, heeft twee zoontjes. De oudste is acht jaar en gaat naar klas twee van de basisschool. Haar jongste zoontje heet Salomon en is 15 maanden. Neema was ook zeventien jaar toen ze haar eerste kind kreeg. Ze zat toen op de middelbare school voor kleermakers in Aru. Ook zij moest haar opleiding afbreken. De vader van haar oudste zoon is inmiddels getrouwd met een andere vrouw. Daarna ontmoette Neema een andere man. Ze kregen een kindje, dat bij de geboorte is overleden. Salomon is het tweede kind bij deze man. Waar is de vader van Salomon nu? Hij woont aan de overkant van de rivier en heeft ook een andere vrouw. Ik vraag Neema wat haar dromen zijn voor de toekomst. Wil ze haar schoolopleiding nog afmaken? Nee, dat is te lang geleden, dat wordt veel te lastig! Om wat geld te verdienen heeft Neema een naaimachine van iemand geleend en naait kleren op bestelling. Daarmee kan ze haar oudste kind naar school sturen.

Ik vraag de zussen hoe ze betrokken zijn bij de kerk. “Als de kerkleiding een oproep doet om hulp, dan helpen we mee. Bijvoorbeeld met water putten en hout halen voor gasten”. Christine zou wel weer in het koor van de kerk willen zingen. Neema en Christine kunnen niet deelnemen aan het avondmaal. Ze zijn onder discipline gesteld vanwege de buitenechtelijke zwangerschappen. De kerk verwacht een schuldbelijdenis en getuigenis waarin ze aangeven dat ze een nieuwe start willen maken in hun leven met de Heer. Zo ver zijn ze echter nog niet…

Bitamie

Moeder Bitamie is in feite de kostwinnares van het hele gezin. Bitamie is gescheiden van haar laatste man en woont alleen met haar kinderen en kleinkinderen. Ze leeft van de palmolie-pers en van de opbrengsten van haar veld. Bitamie heeft een jaar lang de eerste pijler toegepast: zaaien zonder te ploegen. De opbrengsten werden beter, maar het geld is geïnvesteerd in urgente noden. Hierdoor kon ze het afgelopen jaar geen extra landbouwmaterialen aanschaffen. Ze is weer met de ouderwetse landbouw hak gaan werken. Dat is heel veel werk op maar een klein stukje grond. Ze verbouwt rijst, bonen en mais. De opbrengsten zijn minimaal. Dit jaar wil ze graag weer met de 4 Pijlers methode verdergaan. Als er wat geld binnenkomt van de palmolie gaat ze het investeren in landbouwmaterialen.

Bitamie bij de palmolie-pers

Neema en Christine zijn geen uitzonderingen in Lanza. Het merendeel van de tienermeisjes verlaat voortijdig de school, soms al op de lagere school, om moeder te worden. Het is de diepste droom van ieder meisje in deze streek: een kind krijgen! De vaders van deze kinderen betalen een voorgeschreven boete aan de ouders van het meisje en de kosten voor de bevalling. Daarna kunnen zij weer verder met hun leven. Voor een officieel huwelijk moet je een grote bruidsschat betalen: 25 geiten en een flink geldbedrag. Dit hebben de meesten niet. Officiële huwelijken komen hier dan ook vrijwel niet voor. In de drie jaar dat we hier hebben gewoond, hebben we er nog niet één meegemaakt. De meeste van deze tienermeisjes blijven bij hun ouders of moeder wonen. Naast de zorg voor hun eigen kinderen, drukt de zorg voor deze kleinkinderen op de schouders van de grootouders. En de armoede wordt steeds erger. Met de 4 Pijlers kunnen deze gezinnen stappen maken voor een beter inkomen. Voor de aanpak van de sociale en geestelijke problemen is meer nodig. Geef ons wijsheid Heer, kom met uw Geest!